و فرمان خدا است كه بى اذن او در عالم حتى برگى بر درختى نمىجنبد چنان كه در باره حضرت مسيح ع در سوره مائده آيه 110 مىخوانيم وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي : « در آن هنگام كه تو از گل ، صورتى همچون صورت پرنده به اذن من خلق مىكردى » . آيه بعد از مساله توحيد و شناخت مبدء به طرز زيبا و ظريفى به مساله « معاد » منتقل مىشود ، و مىگويد : اين انسان با همه شگفتيهايش تا ابد زنده نمىماند ، زمانى فرا مىرسد كه اين ساختمان عجيب از هم فرو مىريزد و « شما بعد از اين زندگى همگى مىميريد » ( * ( ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذلِكَ لَمَيِّتُونَ ) * ) . ولى براى اينكه اين تصور پيش نيايد كه با مردن انسان همه چيز پايان مىگيرد ( پس اين آفرينش با اينهمه شكوه و عظمت براى اين چند روز زندگى امرى بيهوده بوده است ) بلا فاصله مىافزايد : « سپس شما روز قيامت بار ديگر به زندگى باز مىگرديد و برانگيخته مىشويد » ( البته در سطحى عاليتر و در جهانى وسيعتر و گسترده تر ) ( * ( ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ ) * ) . نكته : 1 - اثبات مبدء و معاد با يك دليل - جالب اينكه در آيات فوق براى اثبات وجود خدا و قدرت و عظمت او از همان دليلى استفاده شده است كه در سوره حج براى اثبات معاد ، و آن مساله مراحل مختلف خلقت انسان در عالم جنين است و اتفاقا در ذيل همين آيات مورد بحث چنان كه ديديم گريزى به مساله معاد نيز زده شده است ( 1 ) .

--> ( 1 ) در آغاز سوره حج ذيل آيات 5 تا 7 در زمينه دلائل معاد از جمله از طريق جنين شناسى بحث كرده‌ايم ( به آغاز همين جلد چهاردهم مراجعه فرمائيد ) .